Crime Scene Investigation is het best bekeken TV programma in de Verenigde Staten. Op een donderdag in oktober vorig jaar stond 27% van alle ingeschakelde TV’s in de USA afgestemd op CSI. In rechtzalen klagen rechters en aanklagers dat CSI onrealistische verwachtingen wekt bij juries. Het meest extreme voorbeeld is dat er een moordenaar werd vrijgesproken "bij gebrek aan bewijs" omdat de jury geen genoegen nam met de twee ooggetuigen.

In de Scientific American van deze maand staat een artikel over de werkelijkheid van forensisch onderzoek. De werkdruk (in 2002 een backlog van een half miljoen onderzoeken!), de onrealistische verwachtingen van het publiek ("Jullie hebben mijn gestolen auto teruggevonden? Heel fijn. Er zit een rood draadje op de achterbank wat er eerst niet zat. Zoek uit waarvan het gemaakt is, waar het gekocht is en wat het creditcardnummer van de koper is. Dan weten we gelijk wie hem gestolen heeft."), het feit dat zo’n 40% van de technieken die op TV gebruikt worden helemaal niet bestaan (een apparaatje met blinkende lichtjes dat een onbekende substantie identificeert als ‘Mabelline lipstick, color 42, Batch A-439’), en heel prozaisch de problemen met de opslag van bewijsmateriaal (waar eerst een stuk of vijf samples genomen werden van een plaats delict, kan dat nu oplopen tot 400). Toch heeft CSI nog wel een paar positieve effecten. Zo is in Amerika de waardering voor wetenschap nog nooit zo hoog geweest is sinds het Apollo programma. En er is een enorme succesrate in het oplossen van cold cases.

Zoals altijd is er een grote kloof tussen realiteit en fictie, maar CSI wordt niet als fictie ervaren door de kijkers. En dat vind ik een enge ontwikkeling.

Bij zo ongeveer iedere rechtzaak lees ik dat het OM naast de aanklacht ook nog eens het ‘lidmaatschap van een criminele organisatie’ ten laste legt. Dezelfde term wordt gebruikt om voetbalsupporters, demonstranten en toevallige voorbijgangers ‘preventief’ op te sluiten. En vrijwel nooit wordt er door een rechter besloten dat deze aanklacht terecht was. Eng genoeg hoeft het OM het sedert een paar dagen ook niet meer hard te maken. Als de AIVD zegt dat er bewijs is, maar dat ze dat in het landsbelang niet openbaar kunnen maken, dan hoeft het in de rechtzaal ook niet meer door politieonderzoek gestaafd te worden.

In Belgie is de definitie van een criminele organisatie al door de Senaat ingeperkt omdat ze ook vakbonden en politieke partijen omvatte. Het probleem was dat de criminologische definitie veel te ruim is om in het strafrecht bruikbaar te zijn (bijvoorbeeld het oogmerk om de politiek te beinvloeden). Het artikel was tenslotte bedoeld om de georganiseerde misdaad aan te pakken en dan met name de topmensen die hun handen schoon houden.

Maar in Nederland hanteren burgemeesters, politie en justitie met grote willekeur wel die veel te brede definitie tegen supportersverenigingen, de kraakbeweging en islamitische studiegroepen die hiermee ‘aangepakt’ kunnen worden. Wie is er als volgende aan de beurt? Voor je het weet besluit er een of andere enge politicus of een groepje riooljournalisten tot een hetze tegen de vrijmetselaars. "Een geheime organisatie, dat moet wel crimineel zijn anders hadden ze toch niets te verbergen!" Of tegen bezoekers van bepaalde internetsites. "Japanse stripverhalen? Ja dat kennen we. Da’s allemaal kinderporno!" Of wat denk je van hackers? Of die nieuwe pedofielenpartij? En inderdaad, vakbonden? Wegloophuizen? Mensen die illegalen helpen?

Wordt het niet eens tijd voor een grootschalig maatschappelijk protest tegen dit consequente misbruik van een wetsartikel? Laten we net als onze benedenburen streven naar een goede definitie van georganiseerde misdaad! De rechter hanteert die al, het gaat mij om het OM, want al die onterechte aanklachten zorgen voor verstoppingen in onze rechtsgang en onaanvaardbare inbreuken op onze burgerrechten.